İstanbul'un her köşesi ayrı bir hikâye anlatır. Ancak bazı yapılar vardır ki yalnızca taş ve kubbelerden ibaret değildir; onlar bir dönemin ruhunu, bir hükümdarın sevgisini ve bir mimarın dehasını yüzyıllar boyunca yaşatır. Üsküdar Meydanı'nın kalbinde yükselen Mihrimah Sultan Camii, işte bu eserlerden biridir.
Bugün vapurdan Üsküdar İskelesi'ne ayak basan herkesin ilk gördüğü yapılardan biri olan cami, yaklaşık beş asırdır Boğaz'ı selamlamaya devam ediyor. Her gün binlerce insan önünden geçiyor; kimi ibadet için, kimi fotoğraf çekmek için, kimi ise sadece bu zarif yapıyı seyretmek için duruyor. Fakat Mihrimah Sultan Camii'nin ardında, Osmanlı tarihinin en etkileyici hikâyelerinden biri yatıyor.
Mihrimah Sultan, Osmanlı İmparatorluğu'nun en kudretli hükümdarlarından Kanuni Sultan Süleyman ile Hürrem Sultan'ın tek kızıdır. 1522 yılında dünyaya gelen Mihrimah Sultan, yalnızca bir padişah kızı değil; devlet işlerinde söz sahibi olan, hayır eserleriyle tanınan güçlü bir Osmanlı sultanıydı.
Sarayda aldığı eğitimle dönemin en iyi hocalarından ders gördü. Arapça, Farsça ve edebiyat eğitimi aldı. Babasının seferlerinde zaman zaman ona eşlik etti ve devlet yönetimine dair önemli tecrübeler edindi. 17 yaşında Diyarbakır Beylerbeyi Rüstem Paşa ile evlendi. Ancak evlilik hayatının yanı sıra, hayır eserleri yaptırmayı ve İstanbul'un imarına katkı sağlamayı da görev bildi.
1550'li yıllarda Mihrimah Sultan, Üsküdar'da büyük bir külliye yaptırmaya karar verdi. Bu önemli görev, Osmanlı'nın başmimarı Koca Mimar Sinan'a verildi.
Sinan, yalnızca bir cami inşa etmedi.
Bir şehir silueti oluşturdu.
1548 yılında yapımına başlanan cami, 1548-1549 yıllarında tamamlandı. Caminin yanında medrese, sıbyan mektebi, imaret, hamam ve çeşitli sosyal yapılar da bulunuyordu. Böylece Üsküdar'ın merkezinde sadece ibadet edilen bir mekân değil, aynı zamanda eğitimin, yardımlaşmanın ve sosyal hayatın merkezi olan büyük bir külliye ortaya çıktı.
Bugün külliyenin bazı bölümleri zaman içerisinde kaybolmuş olsa da cami hâlâ ilk günkü ihtişamıyla ayakta durmaktadır.
Mihrimah Sultan Camii, klasik Osmanlı mimarisinin en zarif örneklerinden biridir.
Tek büyük kubbesi, ince ve zarif iki minaresi, geniş pencereleri ve ferah iç mekânıyla dikkat çeker.
Mimar Sinan bu yapıda ışığı ustalıkla kullanmıştır.
İçeri girildiğinde gün ışığı onlarca pencereden süzülerek kubbenin altını aydınlatır.
Bu nedenle cami günün farklı saatlerinde farklı bir atmosfer sunar.
Sabah güneşiyle başka…
Öğle vakti başka…
Akşam üzeri ise bambaşka bir güzelliğe bürünür.
İç mekânda kullanılan İznik çinileri, mermer işçiliği, hat sanatları ve ahşap süslemeler dönemin sanat anlayışını yansıtan önemli örneklerdir.
Mihrimah Sultan Camii hakkında en çok anlatılan hikâye, Mimar Sinan ile Mihrimah Sultan arasında yaşandığı rivayet edilen büyük aşktır.
Bu hikâyeye göre Mimar Sinan, Mihrimah Sultan'a derin bir sevgi besliyordu. Ancak Mihrimah Sultan, devlet geleneği gereği Rüstem Paşa ile evlendirildi.
Sinan ise sevgisini hiçbir zaman dile getiremedi.
Rivayete göre bu aşkını eserleriyle anlattı.
Mihrimah Sultan adına iki cami yaptı.
Biri Üsküdar'da…
Diğeri Edirnekapı'da…
Her yıl 21 Mart tarihinde, yani gece ile gündüzün eşitlendiği gün, güneş Edirnekapı'daki Mihrimah Sultan Camii'nin arkasından batarken aynı anda ay Üsküdar'daki Mihrimah Sultan Camii'nin minareleri arasından doğar.
Mihrimah isminin anlamı Farsçada **"Güneş ve Ay"**dır.
Bu nedenle halk arasında Mimar Sinan'ın bu astronomik hizalamayı bilinçli olarak yaptığı ve sevgisini taşlara işlediği anlatılır.
Ancak tarihçiler bu hikâyenin doğruluğunu kesin olarak doğrulayacak yazılı bir belge bulunmadığını belirtmektedir. Buna rağmen efsane, İstanbul'un en güzel anlatılarından biri olarak yaşamaya devam etmektedir.
İstanbul tarih boyunca birçok büyük deprem yaşadı.
Mihrimah Sultan Camii de bu depremlerden etkilendi.
Özellikle 1766 İstanbul Depremi ve sonraki büyük sarsıntılar yapıda hasarlar oluşturdu.
Kubbe ve minarelerde çeşitli onarımlar yapıldı.
Cumhuriyet döneminde gerçekleştirilen restorasyonlarla yapı güçlendirildi ve özgün mimarisi büyük ölçüde korunarak günümüze ulaştırıldı.
Bugün hâlâ ibadete açık olan cami, hem yerli hem de yabancı ziyaretçilerin en çok ilgi gösterdiği tarihî eserlerden biridir.
Üsküdar'a vapurla yaklaşırken ilk dikkati çeken yapılardan biri Mihrimah Sultan Camii'dir.
Bir yanında iskele…
Karşısında Boğaz…
Hemen ilerisinde Kız Kulesi…
Arkasında tarihî çarşı…
Yüzyıllardır İstanbul'a denizden gelenleri karşılayan bu zarif yapı, Üsküdar'ın simgelerinden biri hâline gelmiştir.
Sabah ezanında martı sesleriyle bütünleşen kubbesi…
Akşam güneşinde altın rengine bürünen taşları…
Ramazan gecelerinde ışıklarla süslenen minareleri…
Her mevsim farklı bir güzelliğe sahiptir.
Mimar Sinan, Mihrimah Sultan Camii'ni tasarlarken yalnızca estetiği değil, işlevselliği de ön planda tuttu.
Geniş avlusu, doğal ışığı en iyi şekilde kullanan pencereleri, ses akustiği ve denizden görülebilen konumu; camiyi Osmanlı mimarisinin seçkin eserlerinden biri hâline getirdi.
Yapı, yüzyıllardır İstanbul'un deprem, yangın ve savaş gibi zorlu dönemlerine tanıklık etmesine rağmen varlığını korumayı başardı.
Mihrimah Sultan Camii, yalnızca Üsküdar Meydanı'nı süsleyen tarihî bir eser değildir.
O; bir padişah kızının hayır anlayışını, Mimar Sinan'ın mimarlık dehasını ve Osmanlı medeniyetinin estetik anlayışını aynı kubbe altında buluşturan eşsiz bir mirastır.
Belki de bu yüzden, vapurdan Üsküdar'a ilk adım atan herkesin gözü önce onun zarif minarelerine takılır.
Çünkü bazı yapılar yalnızca taşlardan yükselmez; tarih, sanat ve insan ruhunun ortak emeğiyle ölümsüzleşir.
